Opublikowano

5 pomysłów na usprawnienie kończyny górnej dziecka w działaniach codziennych

JAK MOŻNA USPRAWNIAĆ RĘKĘ DZIECKA NA CO DZIEŃ?

 

Codzienne obowiązki domowe oraz działania okołodomowe angażują każdego dorosłego przez wiele godzin dziennie. Robimy to tak często, że działania te stają się już bardzo schematyczne. Dlatego też pewnie w większości przypadków nie zastanawiamy się jak bardzo są one angażujące dla naszego ciała i ile pracy muszą włożyć w te działania nasze ręce (a tak naprawdę powinnam napisać kończyny górne). A prawda jest taka, że sprzątanie, przygotowywanie posiłków czy zakupy to świetny trening dla naszych ciał. Dlaczego więc nie wykorzystać tych sytuacji do wsparcia motoryki naszych dzieci? Przy okazji wspólnego gotowania czy sprzątania mamy też szansę wzmocnić więź między nami rodzicami a dzieckiem. Jeśli masz dziecko z trudnościami, które uczestniczy w terapii ręki, to codzienne działania na terenie domu są świetnym dodatkiem. Jeśli natomiast Twoje dziecko nie ma trudności, ale zależy Ci, żeby wspomóc jego motorykę, to takie działania są do tego także świetną okazją. Ważne, aby wiedzieć, jakie dokładnie obszary ręki usprawniane są przez konkretne działania, aby móc wybierać według potrzeb. Dlatego też poniżej przedstawiam charakterystykę przykładowych działań domowych i okołodomowych usprawniających rękę. Przy okazji spróbuję przedstawić też, w jakich obszarach ręka może zostać usprawniona wykonując konkretne czynności.

 

  1. POMOC W DZIAŁANIACH KULINARNYCH

Działania w kuchni mają terapeutyczny charakter. Wspólne pichcenie i przygotowywanie posiłków wzmacnia więzi i uczy współpracy. Jest to jednak także wspaniała okazja do tego, aby usprawnić rękę. Zarówno współpraca między jedną a drugą ręką, jak i usprawnienie ruchomości nadgarstka (tak istotne przy pisaniu). Przyczynia się także do usprawnienia izolowanych ruchów palców (bardzo istotne np. przy zabawach konstrukcyjnych). Takie działania wzmacniają także mięśnie kończyny górnej. Wartościowym przykładem działań kuchennych jest np. wygniatanie ciasta. Jest to świetna stymulacja czucia głębokiego, usprawnienie zmysłu dotyku, a jednocześnie wzmocnienie ręki. Wygniecione ciasto można potem wykorzystać do zrobienia pierogów (gdy je lepimy wspomagamy dodatkowo izolowaną pracę palców) albo pizzy. Działania manualne usprawniają czynności związane z użyciem noża – smarowanie (fantastycznie usprawnia zakres ruchu przedramienia) czy krojenie (nie tylko kontrolowana praca ręki, ale też współpraca obu rąk). To oczywiście tylko przykłady działań, które można zorganizować na terenie kuchni, niemniej jednak pokazują potencjał tego typu czynności, które mogą spokojnie zastąpić niejedną grę czy układankę terapeutyczną.

 

  1. POMOC W SPRZĄTANIU

Tak to już bywa, że kiedy dzieci pomagają nam w sprzątaniu, to trwa ono zdecydowanie dłużej. Czasem łatwiej zrobić coś samodzielnie, bo jest to szybsze i efektywniejsze. Jednak znając korzyści, które wypływają z zaangażowania dzieci w różne czynności domowe można raz na jakiś czas poszukać zajęć, które mogą wykonywać także dzieci. Jednym ze świetnych doświadczeń usprawniających kończynę górną są prace związane z zamiataniem czy odkurzaniem. Podczas tych czynności pracuje cała ręka (zwłaszcza w obręczy barkowej), a także mięśnie grzbietu i brzucha – jedne i drugie są niezbędne, jako baza pod dalszy rozwój ręki i sprawne działania grafomotoryczne.  Bardzo wartościowymi czynnościami z punktu widzenia usprawniania kończyny górnej są działania związane z wyciąganiem prania z pralki (świetna okazja do wzmocnienia ręki w stawie barkowym) oraz wieszaniem na suszarkę lub sznur (znów obręcz barkowa oraz przeciwstawność kciuka, która jest niezbędna do prawidłowego trzymania narzędzia pisarskiego). Jako prosta i łatwa do zorganizowania sprawdzi się także czynność wycierania kurzu – to niepozorne działanie pozwala usprawnić między innymi ruch w nadgarstku. To tylko proste przykłady działań przyczyniających się do usprawnienia ręki. Nie są one jedyne, reszta zależy od inwencji rodziców i chęci dzieci J

  1. POMOC W OGRODZIE

Nie każdy ma możliwość korzystania z ogrodu, jednak rodzice, którzy są w jego posiadaniu mogą świetnie wykorzystać to miejsce do wsparcia rozwoju ręki swojego dziecka. Ogród najczęściej służy do zabawy czy biegania, natomiast nie zawsze jest widziany, jako przestrzeń niejako terapeutyczna. Tak prosta czynność jak zagarnianie liści może być świetną okazją do usprawniania kończyny górnej w barku oraz wzmocnienia napięcia mięśni grzbietu i brzucha (co daje stabilną bazę pod dalsze usprawnianie ręki). Wszelkie działania w ziemi są idealną okazją na stymulację zmysłu dotyku. Sadzenie nowych sadzonek, wyrywanie chwastów czy zbieranie małych owoców (maliny, jagody, truskawki) usprawnia obszar ręki związany bezpośrednio z małą motoryką (ruchomość nadgarstka, izolowane ruchy palców). Część z tych działań można również wykonywać nie mając ogrodu, wystarczy taras czy balkon. Dodatkowo tak ważny aspekt bycia w bliskości z przyrodą pozwala na sprawniejszą regulację, co z kolei jest szczególnie ważne u dzieci z trudnościami w obszarze integracji sensorycznej.

  1. UDZIAŁ W TWORZENIU LISTY ZAKUPÓW

Jest to propozycja dla starszych dzieci i dotyczy ona już typowo działań grafomotorycznych. Czasem, zwłaszcza u dzieci z trudnościami w obszarze grafomotoryki, brakuje motywacji i chęci do ćwiczeń pisania. Szlaczki są nudne, a literki wychodzą krzywo (pisanie jednej literki w kilku rządkach jest dość frustrującym zajęciem). Dlatego też warto szukać naturalnych sytuacji do ćwiczeń pisania, tak, aby dziecko widziało sens i cel działań grafomotorycznych. Listy zakupów robimy dość często i nie wymagają one wiele wysiłku. Nie są to długie wywody, a jedynie krótkie sformułowania czy pojedyncze wyrazy. Wystarczy, aby zachęcić dziecko i skupić uwagę na kilkanaście minut. Poza wykorzystaniem umiejętności w codziennej sytuacji życiowej, taka z pozoru zwykła czynność ma także inne zastosowanie. Buduje sprawstwo u dziecka – idąc na zakupy z własnoręcznie robioną listą zakupów, dziecko czuje, że jego działania są istotnym elementem życia rodzinnego.

  1. WNOSZENIE I ROZKŁADANIE ZAKUPÓW

Stymulacja czucia głębokiego jest niezwykle istotna w planowaniu działania, orientacji w schemacie ciała, sprawnej motoryce i oczywiście działaniach grafomotorycznych. Odpowiednie dostosowanie siły do wykonywanych czynności jest niezbędne do zbudowania umiejętności nie tylko ruchowych, ale także grafomotorycznych. Aby zadbać o odpowiedni poziom doświadczeń z obszaru czucia głębokiego należy skupić się na angażowaniu intensywnych działań z udziałem mięśni. Stąd też podnoszenie ciężkich rzeczy jest jednym z działań, które się do usprawnienia czucia głębokiego przyczyniają. Dzieci często nie trzeba zachęcać, aby pomogły nam poprzenosić puszki, słoiczki czy butelki wody. Większość dzieci lubi nosić ciężkie rzeczy, a te, które nie lubią (przede wszystkim dzieci z obniżonym napięciem mięśniowym lub/i słabą obręczą barkową), mogą zostać odpowiednio zachęcone. Jedną z czynności codziennych, która zachęca do tego typu działań jest czynność rozpakowywania zakupów i pomoc przy wkładaniu ich do lodówki. Jest to prosta czynność, którą powtarzamy bardzo często, a która może bezpośrednio przyczynić się do wzmocnienia nie tylko kończyny górnej, ale także mięśni brzucha i grzbietu.